می توان انواع گونهشناسی های فرهنگ سازمانی را جمعبندی کرد کـه در نمـودار شماره (1) نشان داده شده است:
کنترل کم
کنترل

میزان

کنترل

میزان

موقعیت سوم:
حمایت مدار (هریسون و هندی) سخت کوشی (دیل و کندی) روابط انسانی ( کوئین) قبیله ای (دشپاد و وبستر) همکاری (اشنایدر) باشگاهی (ساننفیلد)
مشارکتی (هلریگل و اسلوکام) مشارکتی (ریچارد ال دفت) قبیله ای (کوئین و کامرون) رضایتمندی (دشپاند و فارلی) مشارکتی (دنیسون) موقعیت چهارم:
توفیق مدار (هریسون و هندی) مشروط شرکت (دیل و کندی) سیستم های باز ( کوئین) ادهوکراسی (دشپاد و وبستر) تربیت و ترویج (اشنایدر) تیمی (ساننفیلد)
یادگیری (هلریگل و اسلوکام) انعطاف (ریچارد ال دفت) ادهوکراسی (کوئین و کامرون) کارآفرینی (دشپاند و فارلی) ا نطباقپذیری (دنیسون)
موقعیت اول:
قدرت مدار (هریسون و هندی) فرآیندی (دیل و کندی) فرآیند داخلی ( کوئین) سلسله مراتبی (دشپاد و وبستر) کنترل (اشنایدر) سنگری (ساننفیلد)
بوروکراتیک (هلریگل و اسلوکام) بوروکراتیک (ریچارد ال دفت) سلسله مراتبی (کوئین و کامرون) بوروکراتیک (دشپاند و فارلی) یکپارچگی (دنیسون) موقعیت دوم:
وظیفه مدار (هریسون و هندی) مرد خشن (دیل و کندی) اهداف عقلایی ( کوئین) بازار (دشپاد و وبستر)
رقابت و شایستگی (اشنایدر) علمی (ساننفیلد)
رقابتی (هلریگل و اسلوکام) مأموریتی (ریچارد ال دفت) بازار (کوئین و کامرون) رقابتی (دشپاند و فارلی) مأموریتی (دنیسون)
کنترل شدید
محیط خارجی

کانون توجه

محیط داخلی
نمودار 1. جمع بندی گونه شناسی های فرهنگ سازمانی بر اساس مدل ارزشهای رقابتی (CVF)
در هر یک از این گونه شناسیها توضیحاتی در رابطه بـا 4 نـوع فرهنـگ سـازمانی دادهشده است و از اصطلاحات خاصی برای توصیف فرهنگ سازمانی استفاده شـده اسـت، امـادر مجم وع مفه وم مش ترکی را ب رای ه ر ن وع از فرهن گه ا دارن د. در ادام ه ب ه توض یح مختصری درباره ی هر فرهنگ، در چارچوب مدل ارزشهـای رقـابتی پرداختـه و همچنـینمعیارهایی را که برای سنجش و ارزیابی هـر نـوع فرهنـگ سـازمانی در گونـهشناسـی هـایمختلف استفاده شدهاند، بیان می کنیم.
(1) موقعیت اول (میزان کنترل شدید و کانون توجه داخلـی )، ایـن گونـه سـازمانهـا درمحیطی ساده قرار دارند و به درون سازمان توجـه مـیکننـد؛ بنـابراین ایـن گونـه سـازمان هـامقتضی سبک مدیریتی دیوان سالارانه هستند و از درجه تمرکـز بـالایی برخـوردار هسـتند.
معیارهایی که برای سنجش این نوع فرهنـگ سـازمانی توسـط پژوهشـگران مختلـف ارایـهشده اند، در جدول شماره (2) جمع بندی شده اند.
جدول 2. معیارهای سنجش گونه اول فرهنگ سازمانی
معیارها پژوهشگر
خروجی های قابل پیش بینی، ثبات و سفارش، قابلیت اطمینان، فرآیندهای متعادل کوئین(1988)
رسمیت، قوانین و مقررات، سبک رهبری هماهنگ کننده و مجری، تأکید استراتژی بر ثبات و پایداری و کارایی عملیاتی دشپاند و وبستر(1989)
انعطافناپذیری، قوانین و مقررات سخت، درجهی بالای تمرکز، سبک رهبری تصدیق آمیز هلریگل و اسلوکام(1994)
گرایش: کنترل، سبک رهبری: هماهنگ کننده، ناظر و سازمان دهنده، محرک های ارزش:
کارایی، مناسبت، پایداری و یکنواختی کوئین و کامرون(1999)
رسمیسازی، سبک رهبری هماهنگ کننده، وجود قوانین و مقررات و سیاستها، پایداری دشپاند و فارلی(2007)
ارزشهای بنیادین، توافق، هماهنگی و انسجام دنیسون(2008)
(2) موقعیت دوم (میزان کنترل شدید و کانون توجه خارجی)، در این نوع سازمانها بـاتوجه به محیط رقابتی آن، مدیریت درصدد رقابت و افزایش سهم بازار است. همـه ی افـراددر جهت موفقیت سازمان تلاش میکنند. معیارهای سنجش این نـوع فرهنـگ سـازمانی درجدول شماره (3) نشان داده شده اند.
جدول 3. معیارهای سنجش گونه دوم فرهنگ سازمانی
معیارها پژوهشگر
بهره وری و سودآوری، برتری خروجی، انجام کار، دستیابی به اهداف کوئین(1988)
رقابتپذیری، دستیابی به اهداف، سبک رهبری قاطع و نتیجهگرا، تولید، تأکید استراتژیک بر مزیت رقابتی و برتری در بازار دشپاند و وبستر(1989)
انطباق محیطی بالا، یکپارچگی کم، روابط قراردادی بین کارکنان و سازمان، وفاداری کم، هویت و یگانگی فرهنگی کم، دستیابی به اهداف کمی هلریگل و اسلوکام(1994)
گرایش: رقابت، سبک رهبری: قاطع، رقیب و تولیدکننده، محرک های ارزش: سهم بازار، دستیابی به اهداف، سودآوری کوئین و کامرون(1999)
گرایش به تولید، سبک رهبری مبتنی بر هدف، انجام وظایف، رقابتی بودن دشپاند و فارلی(2007)
گرایش و جهت استراتژیک، اهداف و مقاصد،اچشم نداز دنیسون(2008)
شناسیهای
(3) موقعیت سـوم (میـزان انعطـاف پـذیری بـالا و کـانون توجـه داخلـی)، در ایـنگونـهسازمان ها یکپارچگی درونی بالایی وجود دارد و بهدلیـل اینکـه کارهـا بـهصـورت تیمـی وگروهی انجام میشوند و افراد از تعهد و وفاداری زیادی نسبت به سازمان برخوردار هستند.
معیارهای این گونه فرهنگ سازمانی در جدول شماره (4) بیان شده اند.
جدول 4. معیارهای سنجش گونه سوم فرهنگ سازمانی
معیارها پژوهشگر
کار تیمی، پیوستگی و روحیه افراد، مشارکت، وابستگی کارکنان کوئین(1988)
مشارکت، کار تیمی، پیوند نزدیک، احساس قبیلهای، سبک رهبری مربی و تسهیل کننده، وفاداری و سنت، تأکید استراتژیک بر تعهد و اخلاق دشپاند و وبستر(1989)
انطباق محیطی کم، یکپارچگی بالا، وفاداری، تعهد فردی، کار گروهی، سطح بالایی از پذیرش اجتماعی هلریگل و اسلوکام(1994)
گرایش: مشارکت، سبک رهبری: تسهیلگر، مربی و تیم ساز، محرک های ارزش: تعهد، ارتباطات، بهبود و توسعه کوئین و کامرون(1999)
موقعیت فردی، سبک رهبری مربیگری، رسم و سنت، وفاداری، پیوستگی و روحیه افراد دشپاند و فارلی(2007)
توسعهی قابلیتها، تیمگرایی، توانمندسازی دنیسون(2008)
(4) موقعیت چهارم (انعطاف پذیری بالا و کانون توجه خارجی)، این گونه سازمان هـا بـهتغییرات محیطی واکنش نشان میدهند، در سازمان از تغییـر ترسـی وجـود نـدارد. افـراد درسطح بالایی از دانش و مهارت قرار دارند. معیارهای سنجش ایـن نـوع فرهنـگ در جـدول شماره (5) جمع بندی شده اند.
جدول 5. معیارهای سنجش گونه چهارم فرهنگ سازمانی
معیارها پژوهشگر
نوآوری و تغییر، خلاقیت، عدم تمرکز، پاسخگویی به محیط کوئین(1988)
کارآفرینی، سازگاری، خلاقیت، سبک رهبری کارآفرینی و منعطف و ریسک پذیر، تأکید استراتژیک بر نوآوری و رشد و دستیابی به منابع جدید دشپاند و وبستر(1989)
تمایل به تغییر، گسترش و توسعهی دانش، حساسیت و پاسخ گویی به تغییرات خارجی، محیط پیچیده، مزیت رقابتی، آگاهی درباره ی محیط، جمعآوری اطلاعات و فرآیند محیطی، توسعه ی خدمات، تشویق به نوآوری و یادگیری، تعهد سازمانی هلریگل و اسلوکام(1994)
گرایش: خلاقیت، سبک رهبری: نوآور، کارآفرین، محرکهای ارزش: ابتکار در محصول، تغییر و چالاکی کوئین و کامرون(1999)
پویایی و
کارآفرینی، ریسکپذیری، سبک رهبری نوآوری، تأکید بر رشد دشپاند و فارلی(2007)
یادگیری سازمانی، مشتریمداری، ایجاد تغییر دنیسون(2008)
مدل مفهومی پژوهش
با توجه به اینکه مدل دنیسون بر اساس رفتار بوده و طراحی آن در محیطهای کـاری انجـامشدهه است، در این پژوهش از مدل دنیسون استفاده شده است. در این مدل برای هـر یـکاز انواع فرهنگ سازمانی سه معیار تعریف شده است که عبارتند از: (1) فرهنگ مشارکتی:
توانمندسازی، توسعه قابلیت ها و تیم سازی؛ (2)فرهنـگ یکپـارچگی: ارزش هـای بنیـادین،توافق، همـاهنگی و پیوسـتگی؛ (3) فرهنـگ انطبـاق پـذیری : ایجـاد تغییـر، مشـتریگرایـی،یــادگیری ســازمانی؛ (4) فرهنــگ مــأموریتی : گــرایش اســتراتژیک، اهــداف و مقاصــد،چشم انداز.
روش شناسی پژوهش
این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ مقایسهی گونهشناسی های مختلف مطالعـه ی تطبیقی است. همچنین از لحاظ جمعآوری دادههـا از طریـق پرسشـنامه، پـژوهش پیمایشـیاست. جامعه ی آماری در این تحقیق شامل مدیران و کارشناسان شرکتهای پگاه فـارس وشام شام بوده و بهدلیل محدود بـودن جامعـهی آمـاری، نمونـه گیـری نشـده و پرسشـنامههـابه صورت سرشماری بین همهی اعضای جامعهی آماری توزیع شده اسـت . 44 پرسشـنامه ازشرکت پگاه و 32 پرسشنامه از شرکت شام شـام جمـع آوری شـده اسـت. در ایـن پـژوهشبرای جمع آوری اطلاعات لازم در زمینهی انواع گونهشناسی های فرهنگ سازمانی از روش مطالعه ی کتابخانهای استفاده شده است. سـؤالات پرسشـنامه برگرفتـه از ایـن مـدل دنیسـونبوده و بهدلیل اینکه سؤالات پرسشنامه از مقالات معتبر علمـی اسـتخراج شـده اسـت، نشـاندهنده ی روایی پرسشنامه است. همچنین پـیش از جمـع آوری نهـایی دادههـا طـی جلسـاتآموزشی تعداد 20 پرسشنامه در اختیار مدیران شـرکت هـای مـورد بررسـی قـرار گرفـت وسپس دادههای به دست آمده وارد نرمافزار spss شـده و ضـریب آلفـای کرونبـاخ محاسـبهشده که ضریب مورد نظـر 888/0 محاسـبه شـده اسـت کـه نشـاندهنـده ی پایـایی مناسـبپرسشنامه است.
تحلیل توصیفی دادهها
در تجزیه و تحلیل دادهها، با استفاده از آمار توصیفی وضعیت متغیرها در هر یـک از انـواعچهارگانه فرهنگ سازمانی بررسی شده که در جدول های شماره (6) و (7) نشان داده شـده
شناسیهای
است. سپس با مقایسهی وضعیت موجود و مطلوب هر یک از متغیرها، فرضیههای پـژوهشآزمون می شوند.
جدول 6. توزیع فراوانی انواع فرهنگ سازمانی در دو وضعیت در شرکت پگاه فارس
وضعیت مطلوب وضعیت موجود انواع فرهنگ سازمانی
تعداد متغیرها انحراف معیار میانگین تعدادمتغیرها انحراف معیار میانگین 3 0/77922 4/2020 3 0/92740 2/7424 مشارکتی
3 0/90380 4/1162 3 0/94566 2/8005 یکپارچگی
3 0/79559 4/2929 3 0/94046 2/8611 انطباق پذیری
3 0/75469 4/3409 3 0/97198 3/1313 ماموریتی

جدول 7. توزیع فراوانی انواع فرهنگ سازمانی در دو وضعیت در شرکت شام شام
وضعیت مطلوب وضعیت موجود انواع فرهنگ سازمانی
تعداد متغیرها انحراف معیار میانگین تعدادمتغیرها انحراف معیار میانگین 3 0/95403 4/1146 3 0/98728 2/9340 مشارکتی
3 0/94393 4/1354 3 0/97837 3/0312 یکپارچگی
3 0/89903 4/1563 3 0/98065 3/0833 انطباق پذیری
3 0/78402 4/2674 3 0/95924 3/1007 مأموریتی

با توجه به جـدول هـای شـماره (5) و (6)، در وضـعیت موجـود در بـین انـواع فرهنـگسازمانی، فرهنگ مأموریتی در هر دو شرکت بیشترین میـانگین را دارد . بنـابراین، مـی تـوانبیان کرد، در وضعیت موجود شرکتهای مورد بررسی فرهنگ سـازمانی غالـب، فرهنـگمأموریتی است.
تحلیل استنباطی و آزمون فرضیهها
برای اینکه بفهمیم از آزمونهای آمار پارامتریک استفاده شود تا ناپارامتریک، نرمـال بـودنتوزیع دادهها را با آزمون کولموگراف ـ اسمیرنف و نیز تصادفی بودن دادهها را بـا آزمـوندور (گ ردش) انج ام دادی م. نت ایج ای ن آزم ون ه ا نش ان داد، بای د از آزم ون ه ای آم ار ناپارامتریک استفاده شود. با توجـه بـه مقیـاس متغیرهـا و نـوع فرضـیه هـا از آزمـون آمـاریویلکاکسون استفاده شده است که نتایج آزمون فرضـیههـا در نگـاره شـماره (9) نشـان دادهشده است.
جدول 8 . آزمون فرضیه ها و نتایج آن
نتیجه آزمون ویلکاکسون سطح
معناداری (α) (P-Value) مقدار آمارهآزمون H0 شماره فرضیه
رد 0H 0/05 0/000 15/798 بین میانگین نمرات فرهنگ مشارکتی دروضعیت موجود و مطلوب در شرکت پگاه فارس اختلاف معناداری وجود ندارد
فرعی
)
1
(

فرعی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

  • 1

پاسخ دهید